Wyobraź sobie, że Twój układ nerwowy jest jak niezwykle precyzyjny, choć tragicznie nadgorliwy przyrząd pomiarowy, stworzony przez paranoicznego inżyniera. Nie mierzy decybeli, lecz ukryte intencje w każdym, najdrobniejszym drgnieniu powietrza. Większość z nas żyje w błędnym przekonaniu, że trauma to spektakularny wybuch, nagłe pęknięcie świata, pozostawiające po sobie gruzy. W rzeczywistości – zwłaszcza przy złożonym stresie pourazowym – trauma to stan permanentnej, dusznej teraźniejszości. Twoje ciało, niczym żołnierz na dawno zapomnianej placówce, wciąż czeka na atak, przekonane, że wkrótce zdarzy się coś tragicznego, choć obiektywnie nic na to nie wskazuje. To nie kwestia „trudnego charakteru”, wrodzonej neurotyczności czy słabości ducha – to biologia przetrwania, która ukształtowała Twój model mentalny tak, by cena za choćby sekundę nieuwagi nigdy nie została zapłacona.
To nie Ty jesteś zepsuta/y. To Twoja biologia próbuje Cię ratować.
Paradoksalnie, Twój radar działa najlepiej w chaosie – w rytmie miasta, w huku silników, basów czy rozmów przechodniów pod oknem. Dla wewnętrznego analityka taki hałas jest przewidywalny, bezosobowy, pozbawiony złowrogiej woli. Prawdziwy dramat zaczyna się w ciszy, gęstej i nienaturalnej, gdy ktoś porusza się ostrożnie, jakby chciał Cię nie obudzić. Twoje ciało nie czyta empatii, lecz potencjalną napaść. Budzisz się natychmiast, bo dla Twojego systemu każde „skradanie się” to wystrzał w serce.
Mechanizm „wiecznej warty” rani najdotkliwiej tam, gdzie powinien chronić – w domu, podczas rzekomego odpoczynku. Wyobraź sobie tę scenę: kładziesz się na poobiednią drzemkę, ciało w końcu zaczyna się rozluźniać, umysł odpływa w stronę snu. I wtedy drobny kamyk stuka o rynnę. To błahostka, drobiazg, statystyczny szum. Jednak dla Twojego organizmu to sygnał do natychmiastowej mobilizacji. Budzisz się w ułamku sekundy, z sercem na gardle.
Twoje ciało reaguje tak mocno, bo boi się momentu, w którym przestajesz pilnować świata.
Z czasem ta reakcja przechodzi ewolucję. Kiedyś, przed laty, ten pierwszy odruch przerażenia paraliżował Cię na długo, zostawiając w stanie dygotu. Później lęk zaczął ustępować miejsca złości – wściekłości na to, że tak błahy dźwięk ma nad Tobą taką władzę, że kolejna próba odpoczynku została brutalnie przerwana przez „nic”. Ale po wielu latach przychodzi trzeci etap: szorstka akceptacja. Wiesz już, że tego nie da się w pełni przepracować, że ten mechanizm jest wmontowany na sztywno w architekturę Twojego mózgu.
Paradoksalnie, dopiero ta zgoda na własną „nadreaktywność” przynosi pewien rodzaj ulgi. Zrozumienie, że ten nagły wyrzut adrenaliny to tylko błędny raport Twojego wewnętrznego strażnika, pozwala – choć nie zawsze – na wyciszenie serca. Czasem, zamiast zerwać się do walki z całym światem, udaje się po prostu uznać ten fakt, odwrócić na drugi bok i, mimo wszystko, kontynuować drzemkę.
Spojrzenie z perspektywy logiki przetrwania zmienia narrację: to, co odbierasz jako porażkę, jest dowodem sprawności Twojego systemu ochrony. Twój organizm nie jest wrogiem; posiada pamięć absolutną, próbując chronić Cię przed cieniem zagrożeń, które kiedyś kładły się ciężko na Twoim życiu. Zrozumienie, że mikro-reakcje i skoki adrenaliny mają uzasadnienie w dawnej logice, to jedyny sposób na odzyskanie godności.
Kiedy przestaniesz karać się za nadwrażliwość swojego radaru, zaczniesz inaczej patrzeć na tę nagłą złość po przebudzeniu. I dopiero wtedy można wrócić do początku – nie do utopijnego spokoju, ale do dorosłej ufności, że nawet jeśli radar znów krzyknie „pożar” z powodu kamyka w rynnie, Ty wciąż masz szansę zamknąć oczy i spróbować zasnąć raz jeszcze.
